Ìwífún Gbogbogbò Nípa Àrùn Jẹjẹrẹ Ọmú
Àrùn jẹjẹrẹ ọmú jẹ́ àrùn kan tí àwọn sẹ́ẹ̀lì burúkú (àrùn jẹjẹrẹ) máa ń ṣẹ̀dá nínú àwọn àsopọ̀ ọmú.
Àwọn ìgbẹ́ àti àwọn ọ̀nà ìgbẹ́ ni a ṣe ọmú náà. Ọmú kọ̀ọ̀kan ní àwọn ìgbẹ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún sí ogún tí a ń pè ní lobes, èyí tí ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìgbẹ́ kéékèèké tí a ń pè ní lobules. Àwọn ìgbẹ́ ló máa ń parí sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìgbẹ́ kéékèèké tí ó lè ṣe wàrà. Àwọn ìgbẹ́ tín-tín tí a ń pè ní ducts ni a so pọ̀ mọ́ àwọn ìgbẹ́, àwọn lobules, àti àwọn bulbs.
Ọmú kọ̀ọ̀kan ní àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ àti àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀. Àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ ní omi tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ má ní àwọ̀, omi tí a ń pè ní lymph. Àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ ní lymph láàrín àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀. Àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ jẹ́ àwọn ohun èlò kékeré tí ó rí bí ewéko tí wọ́n ń yọ́ lymph tí wọ́n sì ń tọ́jú àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ funfun tí ó ń ran lọ́wọ́ láti gbógun ti àkóràn àti àrùn. Àwọn ẹgbẹ́ àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ ní a rí nítòsí ọmú ní axilla (lábẹ́ apá), lókè egungun ọrùn, àti nínú àyà.
Àrùn jẹjẹrẹ ọmú ni irú àrùn jẹjẹrẹ kejì tó wọ́pọ̀ jùlọ láàárín àwọn obìnrin Amẹ́ríkà.
Àwọn obìnrin ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní àrùn jẹjẹrẹ ọmú ju irú àrùn jẹjẹrẹ mìíràn lọ àyàfi àrùn jẹjẹrẹ awọ ara. Àrùn jẹjẹrẹ ọmú ni ó gba ipò kejì lẹ́yìn àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró gẹ́gẹ́ bí ohun tó ń fa ikú àrùn jẹjẹrẹ láàárín àwọn obìnrin Amẹ́ríkà. Síbẹ̀síbẹ̀, ikú láti inú àrùn jẹjẹrẹ ọmú ti dínkù díẹ̀ ní ọdọọdún láàárín ọdún 2007 sí 2016. Àrùn jẹjẹrẹ ọmú náà máa ń wáyé láàárín àwọn ọkùnrin, ṣùgbọ́n iye àwọn tó ń ní àrùn tuntun kéré.
Ìdènà Àrùn Jẹjẹrẹ Ọmú
Yẹra fún àwọn ohun tó lè fa ewu àti fífikún àwọn ohun tó lè dáàbò bo ara lè ran lọ́wọ́ láti dènà àrùn jẹjẹrẹ.
Yíyẹra fún àwọn ohun tó lè fa àrùn jẹjẹrẹ lè ran lọ́wọ́ láti dènà àwọn àrùn jẹjẹrẹ kan. Àwọn ohun tó lè fa ewu ni mímu sìgá, jíjẹ àjẹjù, àti àìṣe eré ìdárayá tó tó. Pípọ̀ sí i lára àwọn ohun tó lè dáàbò bo ara bíi dídúró síga àti ṣíṣe eré ìdárayá lè ran lọ́wọ́ láti dènà àwọn àrùn jẹjẹrẹ kan. Bá dókítà rẹ tàbí onímọ̀ nípa ìlera rẹ sọ̀rọ̀ nípa bí o ṣe lè dín ewu àrùn jẹjẹrẹ kù.
Àwọn wọ̀nyí ni àwọn okùnfà ewu fún àrùn jẹjẹrẹ ọmú:
1. Ọjọ́ orí
Ọjọ́ ogbó ni okùnfà ewu pàtàkì fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ àrùn jẹjẹrẹ. Àǹfààní láti ní àrùn jẹjẹrẹ máa ń pọ̀ sí i bí o ṣe ń dàgbà sí i.
2. Ìtàn ara ẹni nípa àrùn jẹjẹrẹ ọmú tàbí àrùn ọmú tí kò ní àrùn jẹjẹrẹ
Àwọn obìnrin tí wọ́n ní èyíkéyìí nínú àwọn wọ̀nyí ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú tó pọ̀ sí i:
- Ìtàn ara ẹni nípa àrùn jẹjẹrẹ ọmú tí ó ń fa àrùn, àrùn jẹjẹrẹ ductal in situ (DCIS), tàbí àrùn jẹjẹrẹ lobular in situ (LCIS).
- Ìtàn ara ẹni nípa àrùn ọmú tí kò ní àrùn jẹjẹrẹ.
3. Ewu ti a jogun ti akàn ọmu
Àwọn obìnrin tí wọ́n ní ìtàn ìdílé nípa àrùn jẹjẹrẹ ọmú nínú ìbátan wọn (ìyá, arábìnrin, tàbí ọmọbìnrin) ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú tó pọ̀ sí i.
Àwọn obìnrin tí wọ́n ti jogún àwọn ìyípadà nínú àwọn jínì tàbí nínú àwọn jínì mìíràn ní ewu gíga ti àrùn jẹjẹrẹ ọmú. Ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú tí àwọn ìyípadà jínì tí a jogún bá fà sinmi lórí irú ìyípadà jínì, ìtàn ìdílé ti àrùn jẹjẹrẹ, àti àwọn nǹkan mìíràn.
4. Ọmú tó wúwo
Níní àsopọ̀ ọmú tó nípọn lórí mammogram jẹ́ ohun tó ń fa ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú. Ìwọ̀n ewu náà sinmi lórí bí àsopọ̀ ọmú ṣe nípọn tó. Àwọn obìnrin tí wọ́n ní ọmú tó pọ̀ gan-an ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú ju àwọn obìnrin tí ọmú wọn kò pọ̀ tó lọ.
Àìsàn ọmú tó pọ̀ sí i sábà máa ń jẹ́ àjogúnbá, ṣùgbọ́n ó tún lè ṣẹlẹ̀ lára àwọn obìnrin tí kò tíì bímọ, tí wọ́n ti lóyún ní ìgbà àkọ́kọ́ ní ìgbésí ayé wọn, tí wọ́n mu homonu lẹ́yìn ìdádúró ọmọ, tàbí tí wọ́n mu ọtí.
5. Ìfarahàn àsopọ ọmú sí estrogen tí a ṣe nínú ara
Estrogen jẹ́ homonu tí ara ń ṣe. Ó ń ran ara lọ́wọ́ láti ní àwọn ànímọ́ ìbálòpọ̀ obìnrin àti láti máa ṣe àtúnṣe wọn. Fífi ara hàn sí estrogen fún ìgbà pípẹ́ lè mú kí ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú pọ̀ sí i. Ìwọ̀n Estrogen máa ń ga jùlọ ní àwọn ọdún tí obìnrin bá ń ṣe nǹkan oṣù.
Àwọn ọ̀nà wọ̀nyí ni obìnrin kan fi lè ní estrogen:
- Ní ìbẹ̀rẹ̀ oṣù: Bíbẹ̀rẹ̀ sí í rí oṣù ní ọmọ ọdún mọ́kànlá tàbí kékeré, iye ọdún tí àsopọ̀ ọmú fi ń fara hàn sí estrogen pọ̀ sí i.
- Bẹ̀rẹ̀ láti ọjọ́ ogbó: Bí obìnrin kan bá ṣe ń ṣe nǹkan oṣù ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún, bẹ́ẹ̀ náà ni a óò fi estrogen sí ọmú rẹ̀ pẹ́ tó.
- Ọjọ́ ogbó nígbà tí a bí ọmọ ní àkọ́kọ́ tàbí tí a kò bímọ rí: Nítorí pé ìwọ̀n estrogen kéré nígbà tí a bá lóyún, àwọn obìnrin tí wọ́n lóyún fún ìgbà àkọ́kọ́ lẹ́yìn ọjọ́ orí mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n tàbí tí wọn kò lóyún rí máa ń lo estrogen fún ọmú.
6. Lilo itọju homonu fun awọn aami aisan ti menopause
Àwọn homonu bíi estrogen àti progesterone, ni a lè ṣe sí ìṣẹ́ ìṣẹ́ ní yàrá ìwádìí. A lè fún ni Estrogen, progestin, tàbí méjèèjì láti rọ́pò estrogen tí àwọn ẹyin obìnrin tí wọ́n ti yọ ẹyin wọn kúrò mọ́. Èyí ni a ń pè ní ìtọ́jú ìrọ́pò homonu (HRT) tàbí ìtọ́jú homonu (HT). Ìdàpọ̀ HRT/HT ni estrogen tí a so pọ̀ mọ́ progestin. Irú HRT/HT yìí ń mú ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú pọ̀ sí i. Àwọn ìwádìí fihàn pé nígbà tí àwọn obìnrin bá dẹ́kun lílo estrogen pẹ̀lú progestin, ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú ń dínkù.
7. Ìtọ́jú ìtànṣán sí ọmú tàbí àyà
Ìtọ́jú ìtànṣán sí àyà fún ìtọ́jú àrùn jẹjẹrẹ ń mú ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú pọ̀ sí i, bẹ̀rẹ̀ ní ọdún mẹ́wàá lẹ́yìn ìtọ́jú. Ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú sinmi lórí ìwọ̀n ìtànṣán àti ọjọ́ orí tí a fún un. Ewu náà ga jùlọ tí a bá lo ìtọ́jú ìtànṣán nígbà tí a bá ń dàgbà, nígbà tí ọmú bá ń ṣẹ̀dá.
Ìtọ́jú ìtànṣán láti tọ́jú àrùn jẹjẹrẹ ní ọmú kan kò dà bíi pé ó ń mú kí ewu àrùn jẹjẹrẹ pọ̀ sí i ní ọmú kejì.
Fún àwọn obìnrin tí wọ́n ti jogún àwọn ìyípadà nínú àwọn jínì BRCA1 àti BRCA2, fífi ara hàn sí ìtànṣán, bí irú èyí tí ó wá láti inú x-ray àyà, lè mú kí ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú pọ̀ sí i, pàápàá jùlọ nínú àwọn obìnrin tí wọ́n ti ṣe x-ray kí wọ́n tó pé ogún ọdún.
8. Ìṣànra
Ìsanrajù máa ń mú kí ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú pọ̀ sí i, pàápàá jùlọ láàárín àwọn obìnrin tí wọ́n ti ń ṣe ìdádúró oṣù tí wọn kò tíì lo ìtọ́jú òògùn tí ó lè yípadà homonu.
9. Mímu ọtí
Mímu ọtí líle máa ń mú kí ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú pọ̀ sí i. Ìwọ̀n ewu náà máa ń pọ̀ sí i bí iye ọtí tí a mu bá ṣe ń pọ̀ sí i.
Àwọn wọ̀nyí ni àwọn ohun tó ń dáàbò bo àrùn jẹjẹrẹ ọmú:
1. Díẹ̀ ni ìfarahàn àsopọ ọmú sí estrogen tí ara ń ṣe
Dídín àkókò tí àwọn àsopọ̀ ọmú obìnrin kan yóò fi sí estrogen lè ran lọ́wọ́ láti dènà àrùn jẹjẹrẹ ọmú. Ìfarahàn sí estrogen dínkù ní àwọn ọ̀nà wọ̀nyí:
- Oyun kutukutu: Ipele Estrogen dinku nigba oyun. Awọn obinrin ti o ni oyun kikun ṣaaju ki o to ọmọ ogun ọdun ni ewu akàn ọmu kekere ju awọn obinrin ti ko tii bi ọmọ tabi ti o bi ọmọ akọkọ wọn lẹhin ọjọ-ori ọdun 35 lọ.
- Fífún ọmọ ní ọmú: Ìwọ̀n Estrogen lè máa dínkù nígbà tí obìnrin bá ń fún ọmọ ní ọmú. Àwọn obìnrin tí wọ́n ń fún ọmọ ní ọmú ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú díẹ̀ ju àwọn obìnrin tí wọ́n ti bí ọmọ ṣùgbọ́n tí wọn kò fún ọmọ ní ọmú.
2. Lílo ìtọ́jú homonu estrogen-only lẹ́yìn ìṣẹ́kúrò hysterectomy, àwọn ohun èlò ìtọ́jú estrogen receptor modulators, tàbí àwọn ohun èlò ìdènà aromatase àti àwọn ohun tí kò ṣiṣẹ́
Ìtọ́jú homonu Estrogen nìkan lẹ́yìn hysterectomy
Àwọn obìnrin tí wọ́n ti ṣe ìtọ́jú ara wọn nìkan ni a lè fún ní ìtọ́jú homonu pẹ̀lú estrogen. Nínú àwọn obìnrin wọ̀nyí, ìtọ́jú estrogen nìkan lẹ́yìn ìtọ́jú oṣù lè dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú kù. Ewu ọpọlọ àti àrùn ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ pọ̀ sí i nínú àwọn obìnrin tí wọ́n ti mu estrogen lẹ́yìn ìtọ́jú ara wọn.
Àwọn olùmúdọ́gba ìgbóǹkangí estrogen receptor tí a yàn
Tamoxifen àti raloxifene jẹ́ ti ìdílé àwọn oògùn tí a ń pè ní selective estrogen receptor modulators (SERMs). Àwọn SERM ń ṣiṣẹ́ bí estrogen lórí àwọn àsopọ ara kan nínú ara, ṣùgbọ́n wọ́n ń dí ipa estrogen lórí àwọn àsopọ ara mìíràn.
Ìtọ́jú pẹ̀lú tamoxifen dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú estrogen receptor-positive (ER-positive) àti àrùn jẹjẹrẹ ọmú ductal in situ kù nínú àwọn obìnrin tí wọ́n ti wà ṣáájú àti àwọn obìnrin tí wọ́n ti wà lẹ́yìn oṣù tí wọ́n wà nínú ewu gíga. Ìtọ́jú pẹ̀lú raloxifene tún dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú kù nínú àwọn obìnrin tí wọ́n ti wà lẹ́yìn oṣù tí wọ́n wà lẹ́yìn oṣù tí wọ́n wà nínú ewu. Pẹ̀lú oògùn méjèèjì, ewu náà dínkù fún ọ̀pọ̀ ọdún tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ lẹ́yìn tí a bá ti dá ìtọ́jú dúró. A ti kíyèsí pé ìwọ̀n egungun tí ó fọ́ dínkù nínú àwọn aláìsàn tí wọ́n ń mu raloxifene.
Lílo tamoxifen mú kí ewu ìgbóná, àrùn jẹjẹrẹ endometrial, ọpọlọ, ìfọ́jú, àti ìdìpọ̀ ẹ̀jẹ̀ pọ̀ sí i (ní pàtàkì nínú ẹ̀dọ̀fóró àti ẹsẹ̀). Ewu níní àwọn ìṣòro wọ̀nyí pọ̀ sí i ní àwọn obìnrin tí wọ́n ju ọmọ ọdún 50 lọ ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn obìnrin tí kò tíì pé ọmọ ọdún 50. Àwọn obìnrin tí kò tíì pé ọmọ ọdún 50 tí wọ́n ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú lè jàǹfààní jùlọ láti mu tamoxifen. Ewu níní àwọn ìṣòro wọ̀nyí dínkù lẹ́yìn tí a bá ti dá tamoxifen dúró. Bá dókítà rẹ sọ̀rọ̀ nípa àwọn ewu àti àǹfààní lílo oògùn yìí.
Lílo raloxifene mú kí ewu dídì ẹ̀jẹ̀ pọ̀ sí i nínú ẹ̀dọ̀fóró àti ẹsẹ̀, ṣùgbọ́n kò hàn gbangba pé ó ń mú kí ewu àrùn jẹjẹrẹ endometrial pọ̀ sí i. Nínú àwọn obìnrin tí wọ́n ti ń ní osteoporosis (dínkù ìwọ̀n egungun), raloxifene dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú kù fún àwọn obìnrin tí wọ́n ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú gíga tàbí kékeré. A kò mọ̀ bóyá raloxifene yóò ní ipa kan náà lórí àwọn obìnrin tí kò ní osteoporosis. Bá dókítà rẹ sọ̀rọ̀ nípa ewu àti àǹfààní lílo oògùn yìí.
Àwọn SERM mìíràn ni a ń ṣe àyẹ̀wò wọn nínú àwọn ìdánwò ìṣègùn.
Àwọn olùdínà aromatase àti àwọn aláìṣiṣẹ́
Àwọn olùdínà aromatase (anastrozole, letrozole) àti àwọn olùdínà (exemestane) dín ewu ìtúnpadà àti ti àrùn jẹjẹrẹ ọmú tuntun kù nínú àwọn obìnrin tí wọ́n ti ní ìtàn àrùn jẹjẹrẹ ọmú. Àwọn olùdínà aromatase tún dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú kù nínú àwọn obìnrin tí wọ́n ní àwọn àìsàn wọ̀nyí:
- Àwọn obìnrin tí wọ́n ti ní àrùn jẹjẹrẹ ọmú lẹ́yìn ìdádúró wọn.
- Àwọn obìnrin tí kò ní ìtàn àrùn jẹjẹrẹ ọmú tí wọ́n jẹ́ ọmọ ọdún 60 àti jù bẹ́ẹ̀ lọ, tí wọ́n ní ìtàn àrùn jẹjẹrẹ ọmú ní ipò kan pẹ̀lú ìṣẹ́ abẹ, tàbí tí wọ́n ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú tí a gbé karí ohun èlò Gail (irinṣẹ́ tí a ń lò láti ṣe ìṣirò ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú).
Nínú àwọn obìnrin tí ó ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú tó pọ̀ sí i, lílo àwọn inhibitors aromatase máa ń dín iye estrogen tí ara ń ṣe kù. Kí ó tó di pé wọ́n ti dáwọ́ dúró, àwọn ẹyin obìnrin àti àwọn àsopọ ara mìíràn nínú ara wọn ló máa ń ṣe estrogen, títí kan ọpọlọ, àsopọ ara ọ̀rá, àti awọ ara. Lẹ́yìn ìdádúró oṣù, àwọn ẹyin obìnrin náà máa ń dáwọ́ ṣíṣe estrogen dúró, ṣùgbọ́n àwọn àsopọ ara yòókù kò ní ṣe bẹ́ẹ̀. Àwọn inhibitors aromatase máa ń dí iṣẹ́ enzyme kan tí a ń pè ní aromatase, èyí tí a ń lò láti ṣe gbogbo estrogen ara. Àwọn inhibitors aromatase máa ń dá enzyme náà dúró láti má ṣiṣẹ́.
Àwọn ewu tó lè wáyé láti inú lílo àwọn ohun tó ń dènà aromatase ni ìrora iṣan àti oríkèé, osteoporosis, ìgbóná ara, àti rírí ara àárẹ̀ gidigidi.
3. Iṣẹ́ abẹ mastectomy tó ń dín ewu kù
Àwọn obìnrin kan tí wọ́n ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú lè yan láti ṣe ìṣẹ́ abẹ tí yóò dín ewu kù (yíyọ ọmú méjèèjì kúrò nígbà tí kò bá sí àmì àrùn jẹjẹrẹ). Ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú kéré gan-an nínú àwọn obìnrin wọ̀nyí, ọ̀pọ̀ wọn sì máa ń nímọ̀lára àìbalẹ̀ ọkàn nípa ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú wọn. Síbẹ̀síbẹ̀, ó ṣe pàtàkì láti ṣe àyẹ̀wò ewu àrùn jẹjẹrẹ àti ìmọ̀ràn nípa onírúurú ọ̀nà láti dènà àrùn jẹjẹrẹ ọmú kí a tó ṣe ìpinnu yìí.
4. Ìyọkúrò ẹyin ọmọ
Àwọn ẹyin ọmọ ló máa ń ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ estrogen tí ara ń ṣe. Àwọn ìtọ́jú tí ó máa ń dá ìwọ̀n estrogen tí ẹyin ọmọ ń ṣe dúró tàbí tí ó máa ń dínkù ni iṣẹ́ abẹ láti yọ ẹyin ọmọ kúrò, ìtọ́jú ìtànṣán, tàbí lílo àwọn oògùn kan. Èyí ni a ń pè ní ablation ovarian.
Àwọn obìnrin tí wọ́n ti wà nílé ìwòsàn tí wọ́n ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú nítorí àwọn ìyípadà kan nínú àwọn jínì BRCA1 àti BRCA2 lè yan láti ṣe oophorectomy tí ó dín ewu kù (yíyọ àwọn ẹyin méjèèjì kúrò nígbà tí kò bá sí àmì àrùn jẹjẹrẹ). Èyí dín iye estrogen tí ara ń ṣe kù, ó sì dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú kù. Oophorectomy tí ó ń dín ewu kù tún ń dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú kù nínú àwọn obìnrin tí wọ́n wà nílé ìwòsàn tí wọ́n sì ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú tí ó pọ̀ sí i nítorí ìtànṣán sí àyà. Síbẹ̀síbẹ̀, ó ṣe pàtàkì láti ṣe àyẹ̀wò ewu àrùn jẹjẹrẹ àti ìmọ̀ràn kí a tó ṣe ìpinnu yìí. Dídínkù lójijì nínú ìwọ̀n estrogen lè fa kí àwọn àmì àrùn menopause bẹ̀rẹ̀. Àwọn wọ̀nyí ní ìgbóná, ìṣòro oorun, àníyàn, àti ìbànújẹ́. Àwọn ipa ìgbà pípẹ́ pẹ̀lú ìdínkù ìfẹ́ ìbálòpọ̀, gbígbẹ ibà, àti ìdínkù iwuwo egungun.
5. Lílo eré ìdárayá tó tó
Àwọn obìnrin tí wọ́n bá ń ṣe eré ìdárayá fún wákàtí mẹ́rin tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀ kò ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú. Àkóbá tí eré ìdárayá lè ní lórí ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú lè pọ̀ jùlọ nínú àwọn obìnrin tí wọ́n ní ìwọ̀n ara déédé tàbí tí wọ́n kéré.
Kò ṣe kedere bóyá àwọn nǹkan wọ̀nyí ní ipa lórí ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú:
1. Àwọn oògùn ìdènà oyún inú homonu
Àwọn oògùn ìdènà oyún ní estrogen tàbí estrogen àti progestin nínú. Àwọn ìwádìí kan ti fihàn pé àwọn obìnrin tí wọ́n ń lo oògùn ìdènà oyún ní àkókò yìí tàbí tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ ń lo lè ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú díẹ̀. Àwọn ìwádìí mìíràn kò fi hàn pé ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú pọ̀ sí i nínú àwọn obìnrin tí wọ́n ń lo oògùn ìdènà oyún ní homonu.
Nínú ìwádìí kan, ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú pọ̀ sí i díẹ̀ níwọ̀n ìgbà tí obìnrin kan bá ń lo oògùn ìdènà oyún homonu. Ìwádìí mìíràn fi hàn pé ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú dínkù nígbà tí àwọn obìnrin bá dẹ́kun lílo oògùn ìdènà oyún homonu.
Àwọn ìwádìí míràn ni a nílò láti mọ̀ bóyá àwọn oògùn ìdènà oyún homonu ní ipa lórí ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú obìnrin kan.
2. Àyíká
Àwọn ìwádìí kò tíì fi hàn pé fífi ara hàn sí àwọn nǹkan kan nínú àyíká, bí àwọn kẹ́míkà, máa ń mú kí ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú pọ̀ sí i.
Àwọn ìwádìí ti fihàn pé àwọn nǹkan kan kò ní ipa púpọ̀ lórí ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú.
Àwọn wọ̀nyí kò ní ipa púpọ̀ lórí ewu àrùn jẹjẹrẹ ọmú:
- Níní ìṣẹ́yún.
- Ṣíṣe àyípadà oúnjẹ bíi jíjẹ oúnjẹ díẹ̀ tàbí jíjẹ èso àti ewébẹ̀ púpọ̀.
- Lílo àwọn fítámì, títí kan fenretinide (irú fítámì A).
- Sígá mímu, àti èéfín tó ń ṣiṣẹ́ àti èyí tó ń parọ́ (mímú èéfín tó ń lo agbára láti ọwọ́ ẹlòmíràn).
- Lilo deodorant labẹ apá tabi anti-abẹ.
- Lilo awọn oogun statin (awọn oogun ti n dinku idaabobo awọ).
- Lílo bisphosphonates (àwọn oògùn tí a ń lò láti tọ́jú osteoporosis àti hypercalcemia) nípasẹ̀ ẹnu tàbí nípasẹ̀ ìfúnpọ̀ iṣan ara.
- Àwọn ìyípadà nínú ìyípadà ara rẹ (àwọn ìyípadà ara, ọpọlọ, àti ìwà tí òkùnkùn àti ìmọ́lẹ̀ ní àkókò wákàtí mẹ́rìnlélógún) lè ní ipa lórí, èyí tí iṣẹ́ alẹ́ tàbí iye ìmọ́lẹ̀ tó wà nínú yàrá rẹ ní alẹ́ lè ní ipa lórí.
Orísun:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR257994&type=1
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kẹjọ-28-2023