Gẹ́gẹ́ bí ìwádìí ti International Agency for Research on Cancer (IARC) ti ọdún 2020 ṣe fi hàn,àrùn jẹjẹrẹ ọmúÀwọn tó ní àrùn yìí tó mílíọ̀nù méjìlélógún [2.26] ló pọ̀ jù ní gbogbo àgbáyé, èyí tó ju àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró lọ pẹ̀lú mílíọ̀nù méjìlélógún [2.2] tó ní àrùn náà.Pẹlu ipin 11.7% ti awọn ọran akàn tuntun, àrùn jẹjẹrẹ ọmú ni ipò àkọ́kọ́, èyí tó mú kí ó jẹ́ àrùn jẹjẹrẹ tó wọ́pọ̀ jùlọ. Àwọn nọ́mbà wọ̀nyí ti mú kí àìmọye obìnrin mọ̀ nípa àwọn nọ́mbà ọmú àti ìwúwo ọmú wọn.
Àwọn Ohun Tí Ó Yẹ Kí O Mọ̀ Nípa Àwọn Nódù Ọmú
Àwọn nódù ọmú sábà máa ń tọ́ka sí àwọn ìṣùpọ̀ tàbí ìṣùpọ̀ tí a rí nínú ọmú. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn nódù wọ̀nyí jẹ́ aláìlera (kì í ṣe àrùn jẹjẹrẹ). Àwọn okùnfà tí kò lewu kan tí ó wọ́pọ̀ ni àkóràn ọmú, fibroadenomas, sísítì tí ó rọrùn, fát necrosis, àwọn àyípadà fibrocystic, àti intraductal papillomas.
Àwọn Àmì Ìkìlọ̀:
Sibẹsibẹ, ipin diẹ ninu awọn nodules ọmu le jẹ buburu (akàn), wọn le ṣe afihan awọn atẹle wọnyiàwọn àmì ìkìlọ̀:
- Ìwọ̀n:Àwọn nódù tó tóbi jùmáa ń mú kí àníyàn pọ̀ sí i ní irọ̀rùn.
- Apẹrẹ:Àwọn nódù tí wọ́n ní etí tí kò báradé tàbí tí ó ní gígúnní o ṣeeṣe ti arun ibi.
- Ìrísí: Tí ó bá jẹ́ nódùó le tàbí ó ní ìrísí tí kò dọ́gba nígbà tí a bá fọwọ́ kan án, a nílò ìwádìí síwájú sí i. Èyí ṣe pàtàkì gan-an fún àwọn obìnrinẹni tó ju ọdún 50 lọ, bí ewu àrùn jẹjẹrẹ ṣe ń pọ̀ sí i bí ọjọ́ orí ṣe ń gorí ọjọ́.
Àyẹ̀wò Nodule Ọmú àti Pàtàkì Àyẹ̀wò Àkọ́kọ́ ti Àrùn Jẹjẹrẹ Ọmú
Àwọn ìwádìí ti fihàn pé bó tilẹ̀ jẹ́ pé àrùn jẹjẹrẹ ọmú ń pọ̀ sí i, iye ikú láti inú àrùn jẹjẹrẹ ọmú ti ń dínkù ní àwọn orílẹ̀-èdè ìwọ̀ oòrùn láàárín ọdún mẹ́wàá tó kọjá.Ìdí pàtàkì fún ìdínkù yìí ni a lè sọ pé ó jẹ́ nítorí bí a ṣe ń ṣe àyẹ̀wò àti ọ̀nà ìtọ́jú ní ìbẹ̀rẹ̀, pẹ̀lú bí a ṣe ń ṣe àyẹ̀wò àrùn jẹjẹrẹ ọmú.
1. Àwọn Ọ̀nà Ìdánwò
- Lọ́wọ́lọ́wọ́, ìwádìí lórí ìyàtọ̀ ìfàmọ́ra láàárín àwọn ọ̀nà ìwádìí ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ wá láti àwọn orílẹ̀-èdè ìwọ̀ oòrùn. Àwọn àyẹ̀wò ọmú ilé ìwòsàn ní ìfàmọ́ra díẹ̀ ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn ọ̀nà ìṣàfihàn. Láàrín àwọn ọ̀nà ìṣàfihàn, àwòrán ìfàmọ́ra magnetic (MRI) ní ìfàmọ́ra tó ga jùlọ, nígbà tí mammography àti breast ultrasound ní ìfàmọ́ra tó jọra.
- Àǹfààní pàtàkì ni ṣíṣe àyẹ̀wò mammography nínú wíwá àwọn èròjà calcifications tó níí ṣe pẹ̀lú àrùn jẹjẹrẹ ọmú.
- Fún àwọn ọgbẹ́ nínú àsopọ ọmú líle, ultrasound ọmú ní ìfàmọ́ra gíga ju mammography lọ.
- Fífi àwòrán ultrasound gbogbo ọmú kún mammography lè mú kí ìwọ̀n ìwádìí àrùn jẹjẹrẹ ọmú pọ̀ sí i gidigidi.
- Àrùn jẹjẹrẹ ọmú wọ́pọ̀ ní àwọn obìnrin tí wọ́n ti wà nílé ìwòsàn kí wọ́n tó bẹ̀rẹ̀ sí í lo ọmú wọn, tí wọ́n sì ní ìwọ̀n ọmú tó pọ̀. Nítorí náà, lílo mammography àti àwòrán ultrasound gbogbo ọmú jẹ́ ohun tó bọ́gbọ́n mu jù.
- Fún àmì pàtó kan ti ìtújáde ọmú, intraductal endoscopy le pese ayewo taara ti eto ọmú lati ṣawari eyikeyi awọn abawọn laarin awọn ọmú.
- A gbani nimọran lati lo MRI fun awon eniyan ti o wa ninu ewu giga lati ni arun jejere oyan ni gbogbo aye won, bi awon ti o ni awon iyipada arun ninu awon jiini BRCA1/2.
2. Àyẹ̀wò Ọmú Déédéé
Wọ́n ti gba àwọn ènìyàn níyànjú láti máa ṣe àyẹ̀wò ọmú ara wọn nígbà kan rí, àmọ́ ìwádìí tuntun fi hàn pékò dín ikú àrùn jẹjẹrẹ ọmú kùÀtẹ̀jáde ọdún 2005 ti American Cancer Society (ACS) kò dámọ̀ràn pé kí a máa ṣe àyẹ̀wò ọmú lóṣooṣù gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà láti fi mọ àrùn jẹjẹrẹ ọmú ní kíákíá. Síbẹ̀síbẹ̀, ṣíṣe àyẹ̀wò ọmú déédéé ṣì ní ìníyelórí díẹ̀ ní ti bóyá a lè dá àrùn jẹjẹrẹ ọmú mọ̀ ní àwọn ìpele tó ń bọ̀ àti wíwá àwọn àrùn jẹjẹrẹ tó lè wáyé láàárín àwọn àyẹ̀wò déédéé.
3. Pàtàkì Àyẹ̀wò Ìbẹ̀rẹ̀
Àyẹ̀wò àrùn jẹjẹrẹ ọmú ní ìbẹ̀rẹ̀ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àǹfààní pàtàkì. Fún àpẹẹrẹ, wíwá àrùn jẹjẹrẹ ọmú tí kì í ṣe àrùn tó lè fa àrùn lè yẹra fún ìlò chemotherapy.Ṣíṣàwárí àrùn jẹjẹrẹ ọmú ní kíákíá máa ń fúnni ní àǹfààní púpọ̀ sí i fún ìtọ́jú ìtọ́jú ọmú, èyí tí ó ń pa àsopọ ọmú mọ́. Ó tún ń mú kí àǹfààní láti yẹra fún iṣẹ́ abẹ ìtújáde lymph node axillary pọ̀ sí i, èyí tí ó lè fa àìlera iṣẹ́ ní àwọn apá òkè.Nítorí náà, àyẹ̀wò àkókò tó yẹ fún ìtọ́jú máa ń jẹ́ kí a lè yan àwọn ọ̀nà míì sí i, ó sì máa ń dín ipa tó lè ní lórí ìgbésí ayé kù.
Àwọn Ọ̀nà àti Àwọn Ìlànà fún Àyẹ̀wò Àkọ́kọ́
1. Àyẹ̀wò Àkọ́kọ́: Àwọn ọgbẹ́ ọmú ní ìbẹ̀rẹ̀ àti Ìjẹ́rìí Àrùn
Àwọn èsì ìwádìí tuntun fihàn pé ìwádìí nípa àrùn jẹjẹrẹ ọmú nípa lílo mammography lè dín ewu ikú àrùn jẹjẹrẹ ọmú lọ́dọọdún kù ní 20% sí 40%.
2. Àyẹ̀wò Àrùn Arun
- A kà ayẹwo aisan-arun si boṣewa goolu.
- Ọ̀nà àwòrán kọ̀ọ̀kan ní àwọn ọ̀nà ìṣàyẹ̀wò àrùn tó báramu. Níwọ́n ìgbà tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àrùn tí kò ní àmì àrùn tí a rí kò ní àmì àrùn, ọ̀nà tó dára jùlọ yẹ kí ó péye, kí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé, kí ó sì má ṣe jẹ́ èyí tó ń fa àrùn díẹ̀.
- Ìwádìí abẹ́rẹ́ abẹ́rẹ́ tí a fi ẹ̀rọ ultrasound ṣe ni ọ̀nà tí a fẹ́ràn jùlọ lọ́wọ́lọ́wọ́, tí ó wúlò fún ju 80% àwọn ọ̀ràn lọ.
3. Àwọn apá pàtàkì nínú ìwádìí ìbẹ̀rẹ̀ àrùn jẹjẹrẹ ọmú
- Èrò rere: Ó ṣe pàtàkì kí a má ṣe fojú fo ìlera ọmú ṣùgbọ́n kí a má bẹ̀rù pẹ̀lú. Àrùn jẹjẹrẹ ọmú jẹ́ àrùn jẹjẹrẹ onígbà pípẹ́ tí ó ń dáhùn sí ìtọ́jú. Pẹ̀lú ìtọ́jú tó munadoko, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọ̀ràn lè ní ìgbàlà fún ìgbà pípẹ́. Kókó pàtàkì niikopa ti nṣiṣe lọwọ ninu ayẹwo ni kutukutu lati dinku ipa ti akàn ọmu lori ilera.
- Àwọn ọ̀nà ìwádìí tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé: Ní àwọn ilé iṣẹ́ amọṣẹ́, a gbani nímọ̀ràn láti lo ọ̀nà tó péye tó so àwòrán ultrasound àti mammography pọ̀.
- Àyẹ̀wò déédéé: Láti ọmọ ọdún márùndínlógójì sí ogójì, a gbani nímọ̀ràn láti ṣe àyẹ̀wò ọmú ní gbogbo ọdún kan sí méjì.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kẹjọ-11-2023