Ìdènà Àrùn Jẹjẹrẹ Ẹ̀dọ̀fóró

Ní ayẹyẹ ọjọ́ Àrùn Jẹjẹrẹ Ẹ̀dọ̀fóró Àgbáyé (August 1st), ẹ jẹ́ kí a wo bí a ṣe lè dènà àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró.

Yẹra fún àwọn ohun tó lè fa ewu àti fífikún àwọn ohun tó lè dáàbò bo ara lè ran lọ́wọ́ láti dènà àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró.

Yíyẹra fún àwọn ohun tó lè fa àrùn jẹjẹrẹ lè ran lọ́wọ́ láti dènà àwọn àrùn jẹjẹrẹ kan. Àwọn ohun tó lè fa ewu ni mímu sìgá, jíjẹ àjẹjù, àti àìṣe eré ìdárayá tó tó. Pípọ̀ sí i lára ​​àwọn ohun tó lè dáàbò bo ara bíi dídúró síga àti ṣíṣe eré ìdárayá lè ran lọ́wọ́ láti dènà àwọn àrùn jẹjẹrẹ kan. Bá dókítà rẹ tàbí onímọ̀ nípa ìlera rẹ sọ̀rọ̀ nípa bí o ṣe lè dín ewu àrùn jẹjẹrẹ kù.

Àwọn wọ̀nyí ni àwọn okùnfà ewu fún àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró:

1. Sígáréètì, sìgá, àti sígá páìpù

Síga sìgá ni ohun tó ṣe pàtàkì jùlọ fún àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró. Síga, sìgá àti síga paipu ló ń mú kí àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró pọ̀ sí i. Síga sìgá máa ń fa nǹkan bí mẹ́sàn-án nínú mẹ́wàá nínú àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró láàárín àwọn ọkùnrin àti nǹkan bí mẹ́jọ nínú mẹ́wàá nínú àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró láàárín àwọn obìnrin.

Àwọn ìwádìí ti fihàn pé mímu sìgá oníwọ̀n tàbí tí kò ní nicotine púpọ̀ kò dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró kù.

Àwọn ìwádìí tún fi hàn pé ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró láti inú sìgá mímu ń pọ̀ sí i pẹ̀lú iye sìgá tí wọ́n ń mu lójúmọ́ àti iye ọdún tí wọ́n ń mu sìgá. Àwọn ènìyàn tí wọ́n ń mu sìgá ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró ní ìlọ́po ogún ní ìlọ́po méjì ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn tí kì í mu sìgá.

2. Èéfín àfọwọ́kọ́

Jíjẹ́ ẹni tí ó fara kan èéfín tábà tí a fi ọwọ́ ṣe tún jẹ́ ewu fún àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró. Èéfín tí a fi ọwọ́ ṣe ni èéfín tí ó wá láti inú sìgá tí ń jó tàbí ọjà tábà mìíràn, tàbí èyí tí àwọn ẹni tí ń mu sìgá ń mí síta. Àwọn ènìyàn tí wọ́n ń mí èéfín tí a fi ọwọ́ ṣe ni a máa ń fi ara kan àwọn ohun tí ó ń fa àrùn jẹjẹrẹ kan náà bí àwọn tí ń mu sìgá, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó kéré sí i. Mímú èéfín tí a fi ọwọ́ ṣe ni a ń pè ní mímú síga tí a kò fẹ́ tàbí mímú síga tí a kò fẹ́.

3. Ìtàn ìdílé

Níní ìtàn ìdílé nípa àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró jẹ́ ohun tó lè fa àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró. Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní ìbátan tí wọ́n ti ní àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró lè ní àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró ní ìlọ́po méjì ju àwọn tí kò ní ìbátan tí ó ti ní àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró rí. Nítorí pé mímu sìgá máa ń pọ̀ nínú ìdílé àti pé àwọn mẹ́ḿbà ìdílé máa ń ní èéfín tí wọ́n ń mu, ó ṣòro láti mọ̀ bóyá ewu tó ń pọ̀ sí i láti inú ìtàn ìdílé nípa àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró tàbí láti inú èéfín sìgá.

4. Àkóràn àrùn HIV

Jíjẹ́ kí àrùn kòkòrò àrùn tó ń fa àrùn kòkòrò àrùn (HIV) kó àrùn náà, tó ń fa àrùn tó ń fa àrùn kòkòrò àrùn (AIDS), ní í ṣe pẹ̀lú ewu tó ga jù fún àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró. Àwọn tó ní àrùn HIV lè ní ewu tó ju ìlọ́po méjì lọ fún àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró ju àwọn tí kò ní àrùn náà lọ. Níwọ̀n ìgbà tí ìwọ̀n sìgá mímu pọ̀ sí i fún àwọn tó ní àrùn HIV ju àwọn tí kò ní àrùn náà lọ, kò ṣe kedere bóyá ewu tó ń pọ̀ sí i fún àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró jẹ́ láti inú àkóràn HIV tàbí láti inú èéfín sìgá.

5. Àwọn okùnfà ewu àyíká

• Ìfarahan Ìtànṣán: Fífarahan sí ìtànṣán jẹ́ okùnfà ewu fún àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró. Ìtànṣán bọ́m̀bù atomiki, ìtọ́jú ìtànṣán, àwọn àyẹ̀wò àwòrán, àti radon jẹ́ orísun ìfarahan ìtànṣán:
• Ìtànṣán bọ́m̀bù átọ́míìkì: Fífara hàn sí ìtànṣán lẹ́yìn ìbúgbà bọ́m̀bù átọ́míìkì mú kí ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró pọ̀ sí i.
• Ìtọ́jú Ìtànṣán: A lè lo ìtọ́jú ìtànṣán sí àyà láti tọ́jú àwọn àrùn jẹjẹrẹ kan, títí bí àrùn jẹjẹrẹ ọmú àti Hodgkin lymphoma. Ìtọ́jú ìtànṣán lo àwọn àwòrán X-ray, ìtànṣán gamma, tàbí àwọn irú ìtànṣán mìíràn tí ó lè mú ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró pọ̀ sí i. Bí ìwọ̀n ìtànṣán tí a gbà bá ṣe pọ̀ tó, bẹ́ẹ̀ ni ewu náà ṣe pọ̀ sí i. Ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró lẹ́yìn ìtọ́jú ìtànṣán ga ju ti àwọn aláìsàn tí kò mu sìgá lọ.
• Àwọn Ìdánwò Àwòrán: Àwọn Ìdánwò Àwòrán, bíi CT scans, máa ń fi àwọn aláìsàn hàn sí ìtànṣán. Àwọn Ìdánwò Àwòrán ...
• Radon: Radon jẹ́ gáàsì onítànṣán tí ó ń wá láti inú ìfọ́ uranium nínú àpáta àti ilẹ̀. Ó máa ń yọ́ jáde láti inú ilẹ̀, ó sì máa ń yọ́ sínú afẹ́fẹ́ tàbí omi. Radon lè wọ inú ilé nípasẹ̀ àwọn ìfọ́ ní ilẹ̀, ògiri, tàbí ìpìlẹ̀, àti pé ìwọ̀n radon lè kó jọ bí àkókò ti ń lọ.

Àwọn ìwádìí fi hàn pé ìwọ̀n gaasi radon tó ga nínú ilé tàbí níbi iṣẹ́ ń mú kí iye àwọn tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ní àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró àti iye àwọn tó kú tí àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró ń fà pọ̀ sí i. Ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró ga jù nínú àwọn tó ń mu sìgá tí wọ́n fara hàn sí radon ju àwọn tí kì í mu sìgá tí wọ́n fara hàn sí i lọ. Nínú àwọn ènìyàn tí kò tíì mu sìgá rí, nǹkan bí 26% àwọn tó kú tí àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró ń fà ni wọ́n ti so mọ́ radon.

6. Ìfihàn níbi iṣẹ́

Àwọn ìwádìí fi hàn pé fífi ara hàn sí àwọn nǹkan wọ̀nyí ń mú kí ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró pọ̀ sí i:

• Asbestos.
• Ààrùn Arsenik.
• Krómíọ́mù.
• Nikẹli.
• Bérílíọ̀mù.
• Kádímù.
• Ìyẹ̀fun àti ìyẹ̀fun.

Àwọn nǹkan wọ̀nyí lè fa àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró nínú àwọn ènìyàn tí wọ́n bá fara hàn níbi iṣẹ́ tí wọn kò sì tíì mu sìgá rí. Bí ìwọ̀n ìfarahàn sí àwọn nǹkan wọ̀nyí ṣe ń pọ̀ sí i, ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró náà ń pọ̀ sí i. Ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró náà pọ̀ sí i nínú àwọn ènìyàn tí wọ́n fara hàn sí i tí wọ́n sì ń mu sìgá pẹ̀lú.

• Ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́: Àwọn ìwádìí fihàn pé gbígbé ní àwọn agbègbè tí ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́ pọ̀ sí i ń mú ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró pọ̀ sí i.

7. Àwọn afikún Beta carotene nínú àwọn tí wọ́n ń mu sìgá líle

Lílo àwọn àfikún beta carotene (àwọn ìṣẹ́gùn) ń mú kí ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró pọ̀ sí i, pàápàá jùlọ fún àwọn tí ń mu sìgá tí wọ́n ń mu páálí kan tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ lójúmọ́. Ewu náà ga jù fún àwọn tí ń mu sìgá tí wọ́n ń mu ó kéré tán ọtí kan lójoojúmọ́.

Àwọn wọ̀nyí ni àwọn ohun tó ń dáàbò bo àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró:

1. Àìmu sìgá

Ọ̀nà tó dára jùlọ láti dènà àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró ni láti má ṣe mu sìgá.

2. Dídáwọ́ sígá mímu dúró

Àwọn tó ń mu sìgá lè dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró wọn kù nípa dídáwọ́ dúró. Nínú àwọn tó ń mu sìgá tí wọ́n ti tọ́jú fún àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró, dídẹ́kun sìgá mímu máa ń dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró tuntun kù. Ìmọ̀ràn, lílo àwọn ohun èlò ìyípadà nicotine, àti ìtọ́jú ìpalára ti ran àwọn tó ń mu sìgá lọ́wọ́ láti jáwọ́ títí láé.

Nínú ẹni tí ó ti jáwọ́ sígá mímu, àǹfààní láti dènà àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró sinmi lórí iye ọdún tí ẹni náà ti lò àti iye tí ó ti lò láti ìgbà tí ó ti jáwọ́. Lẹ́yìn tí ẹnìkan bá ti jáwọ́ sígá mímu fún ọdún mẹ́wàá, ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró dínkù láti 30% sí 60%.

Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ewu ikú láti àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró lè dínkù gidigidi nípa dídáwọ́ sígá mímu dúró fún ìgbà pípẹ́, ewu náà kò ní dínkù bíi ti àwọn tí kò mu sìgá. Ìdí nìyí tí ó fi ṣe pàtàkì fún àwọn ọ̀dọ́ láti má bẹ̀rẹ̀ sí í mu sìgá.

3. Dín ìfarahan sí àwọn okùnfà ewu ní ibi iṣẹ́ kù

Àwọn òfin tó ń dáàbò bo àwọn òṣìṣẹ́ kúrò lọ́wọ́ àwọn ohun tó ń fa àrùn jẹjẹrẹ, bíi asbestos, arsenic, nickel, àti chromium, lè dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró kù. Àwọn òfin tó ń dènà sìgá mímu níbi iṣẹ́ ń dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró tí èéfín àfọwọ́kọ ń fà kù.

4. Ìfarahan sí radon díẹ̀

Dídín ìwọ̀n radon kù lè dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró kù, pàápàá jùlọ láàárín àwọn tí ń mu sìgá. A lè dín ìwọ̀n radon gíga nínú ilé kù nípa gbígbé àwọn ìgbésẹ̀ láti dènà jíjí radon, bíi dídì àwọn ilẹ̀ ìsàlẹ̀.

Kò ṣe kedere bóyá àwọn nǹkan wọ̀nyí dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró kù:

1. Oúnjẹ

Àwọn ìwádìí kan fihàn pé àwọn ènìyàn tí wọ́n jẹ èso tàbí ewébẹ̀ púpọ̀ ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró díẹ̀ ju àwọn tí wọ́n jẹ oúnjẹ díẹ̀ lọ. Síbẹ̀síbẹ̀, níwọ̀n ìgbà tí àwọn tí ń mu sìgá kì í ní oúnjẹ tó dára tó àwọn tí kì í mu sìgá, ó ṣòro láti mọ̀ bóyá oúnjẹ tó dára ni ewu tó dínkù tàbí àìmu sìgá.

2. Ìgbòkègbodò ara

Àwọn ìwádìí kan fihàn pé àwọn ènìyàn tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ kára ní ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró díẹ̀ ju àwọn tí kì í ṣe bẹ́ẹ̀ lọ. Síbẹ̀síbẹ̀, níwọ̀n ìgbà tí àwọn tí ń mu sìgá sábà máa ń ní ìpele ìṣiṣẹ́ ara tí ó yàtọ̀ síra ju àwọn tí kì í mu sìgá lọ, ó ṣòro láti mọ̀ bóyá ìṣiṣẹ́ ara ní ipa lórí ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró.

Àwọn nǹkan wọ̀nyí kò dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró kù:

1. Àwọn afikún Beta carotene nínú àwọn tí kì í mu sìgá

Àwọn ìwádìí lórí àwọn tí kò mu sìgá fihàn pé lílo àwọn afikún beta carotene kò dín ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró wọn kù.

2. Àwọn afikún Vitamin E

Àwọn ìwádìí fi hàn pé lílo àwọn afikún Vitamin E kò ní ipa lórí ewu àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró.

Orísun:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR62825&type=1